Bảo vệ thiết bị khai thác đá và những nguy cơ gặp phải trong mùa mưa bão

Mỗi năm, mùa mưa không chỉ gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn đặt ra thách thức lớn với các ngành công nghiệp nặng – trong đó có khai thác và chế biến khoáng sản. Đặc biệt, tại các trạm nghiền khai thác đá và cát nhân tạo hoạt động ngoài trời, những cơn mưa dầm kéo dài, độ ẩm cao và thời tiết bất ổn kéo theo hàng loạt rủi ro về kỹ thuật, vận hành, thậm chí gây dừng sản xuất trong nhiều ngày.

Rủi ro chực chờ trong từng cơn mưa

Ở Việt Nam, từ tháng 5 đến tháng 10, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ cho đến vùng núi phía Bắc, các cơn mưa giông dai dẳng và độ ẩm cao kéo dài gây ra những trở lại không hề nhỏ đến quá trình khai thác và chế biến khoáng sản. Không chỉ điều kiện môi trường khắc nghiệt, bất kỳ một sai sót nhỏ nào trong khâu chuẩn bị và vận hành cũng có thể dẫn đến hỏng hóc thiết bị, ngừng sản xuất và thiệt hại lớn về chi phí.

• Gỉ sét bạc đạn, trục quay, giảm tuổi thọ máy móc
• Nhiễm ẩm hệ thống điều khiển, cháy biến tần, sập PLC
• Chập cháy hệ thống điện trong tủ điều khiển
• Móng máy bị xói lở, sạt lở nền dẫn đến lệch máy, nghiêng băng tải
• Vật liệu nguyên khai ướt, dính, đóng bánh gây kẹt buồng nghiền

Không ít doanh nghiệp sản xuất đã ghi nhận thiệt hại lên tới hàng trăm triệu đồn. Mỗi đợt mưa kéo dài do phải tạm ngưng vận hành toàn bộ hệ thống để xử lý sự cố.

Nguy cơ tiềm ẩn không chỉ đến từ nước

Mưa giông kéo dài rõ ràng gây nguy hiểm, nhưng điều âm thầm gây hại hơn lại đến từ… độ ẩm. Thiết bị vận hành trong môi trường không khí ẩm liên tục sẽ nhanh chóng bị oxy hóa. Đặc biệt là các chi tiết như vòng bi, bạc đồng, trục quay. Lớp gỉ không chỉ làm giảm tuổi thọ mà còn khiến máy vận hành nặng hơn, tiêu hao điện năng nhiều hơn.

Điện cũng là một “điểm yếu” trong mùa mưa. Chỉ cần hơi ẩm len vào tủ điều khiển, rò rỉ ở một điểm nhỏ, là đủ để chập mạch. Nếu không có phương án cách ly, chống sét lan truyền, thì các thiết bị điện tử như biến tần, thậm chí cả PLC, đều có nguy cơ hư hại nghiêm trọng. Ngoài ra, nước đọng quanh chân móng không chỉ gây xói lở. Mà còn khiến nền lún, thiết bị nghiêng, gây rung bất thường. Một số trạm ở khu vực đồi núi còn đối diện với nguy cơ sạt trượt nền máy. Điều mà ít ai để ý khi lắp đặt nhưng lại là nguyên nhân chính khiến máy nhanh xuống cấp.

Thiết bị chất lượng cao đến từ TEREX

Trong số các thiết bị được lắp đặt tại Việt Nam hiện nay, máy nghiền khai thác đá của Terex được đánh giá cao. Không chỉ nhờ hiệu suất làm việc ổn định, mà còn bởi khả năng chịu được điều kiện thời tiết khắc nghiệt — điều mà mùa mưa ở Việt Nam liên tục thử thách.

Khung máy của các dòng Terex như TC, SP hoặc dòng VSI Canica đều sử dụng thép cường lực chống mài mòn. Bề mặt phủ sơn epoxy công nghiệp, giúp thiết bị không bị oxy hóa. Đặc biệt khi vận hành trong độ ẩm cao hoặc mưa liên tục. Các vòng bi và hệ truyền động cũng được thiết kế kín. Dùng mỡ chịu nước và có hệ thống bôi trơn tự động. Giúp đảm bảo hoạt động liên tục ngay cả khi độ ẩm không khí trên 90%.

Đặc biệt, ở những trạm nghiền khai thác đá quy mô lớn 500 – 1000 tấn/giờ, nơi Terex thường tích hợp hệ thống biến tần, tủ điều khiển trung tâm PLC. Các thiết bị này đều đi kèm tủ điện đạt chuẩn IP66. Có khả năng chống nước mưa hắt trực tiếp, chống bụi và được thiết kế để hoạt động ổn định. Ngay cả trong khu vực có sét lan truyền hoặc độ ẩm cao liên tục nhiều tuần.

Giải pháp bảo vệ thiết bị nghiền đá hiệu quả trong mùa mưa

Chống gỉ sét và oxy hóa thiết bị

Sơn chống gỉ định kỳ, đặc biệt là các khu vực chân đỡ, tay gạt, trục quay. Sử dụng sơn epoxy hoặc PU có khả năng chịu ẩm. Bôi mỡ chống nước cho các ổ đỡ, bạc đồng, đầu trục. Ưu tiên dùng mỡ gốc lithium hoặc calcium sulfonate. Che chắn các điểm tiếp xúc trực tiếp với mưa bằng mái tôn, vòm lưới, hoặc bạt có lỗ thoát khí (tránh bí hơi gây đọng ẩm bên trong).

Bảo vệ hệ thống điện và điều khiển

Lắp tủ điện đạt chuẩn IP65, có lỗ thoát khí và túi hút ẩm bên trong. Trang bị chống sét lan truyền 2 cấp: cấp nguồn tổng và cấp đầu thiết bị. Định kỳ kiểm tra dây cos, tiếp địa, đặc biệt sau mỗi trận mưa bão. Di dời tủ điều khiển và biến tần ra khỏi vùng trũng/ngập thấp, đặt cao ít nhất 30cm so với nền.

Xử lý vật liệu ướt, dính – khắc tinh của hiệu suất nghiền

Sử dụng máng liệu có rung hoặc thanh gạt chống dính khi cấp liệu ướt. Lắp bộ sấy sơ bộ (pre-heater) cho một số vật liệu dễ đóng bánh như sét, đá vôi ẩm.Với vật liệu hút nước nhiều, nên trộn lẫn với vật liệu khô hơn trước khi đưa vào máy nghiền.

Tăng cường thoát nước và ổn định nền móng

Tạo độ dốc sàn >2% để nước không đọng quanh chân thiết bị. Đào rãnh dẫn nước quanh trạm nghiền, tránh sạt lở, trôi móng. Lót đá dăm dưới máy nghiền, tránh nền đất yếu hoặc sét đỏ giữ nước.

Kiểm tra & bảo trì phòng ngừa

Trước mùa mưa: bảo trì tổng thể thiết bị. Thay mỡ, kiểm tra seal, lọc dầu.
Trong mùa mưa: theo dõi nhật ký độ ẩm, nhiệt độ tủ điện. Đo điện trở cách điện motor.
Sau mưa lớn: kiểm tra lại hệ thống điện, dầu thủy lực và phanh cơ khí.

Chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại khi khai thác đá

Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan. Nhiều tỉnh thành phía Bắc và miền Trung thường xuyên ghi nhận những đợt mưa lớn kéo dài. Gây ra sạt lở đất, đá lăn từ taluy và sự cố tại các bãi thải. Tại tỉnh Thái Nguyên – nơi có gần 200 điểm khai thác khoáng sản. Các mỏ đá như Núi Chuông (Phú Lương) hay Hiên Bình (Võ Nhai) đã chủ động triển khai nhiều biện pháp an toàn như: tạo taluy chống sạt, dọn đá mồ côi, kiểm tra khu vực chân núi và tổ chức tập huấn cho công nhân trước mùa mưa.

Các địa phương cũng tăng cường giám sát, yêu cầu dừng khai thác cát sỏi khi nước sông dâng cao. Tuy nhiên, bên cạnh những đơn vị làm tốt, vẫn còn một số điểm mỏ tồn tại nguy cơ mất an toàn cao. Từ đó cho thấy, việc ứng phó với mùa mưa tại các khu vực khai thác không chỉ là vấn đề của riêng doanh nghiệp. Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, ngành chức năng và cộng đồng dân cư. Hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản.

Liên hệ tư vấn